Radio SaLiM

بعضی روزها هیچ راهی روشن نیست، هیچ اتفاقی حالمان را بهتر نمی‌کند و آینده چیزی جز ادامه‌ی تاریکی به نظر نمی‌رسد. این اپیزود درباره‌ی همین روزهاست؛ روزهایی که نمی‌خواهیم راه‌حلی پیدا کنیم، چیزی را تغییر دهیم یا حتی امیدوار باشیم. فقط می‌خواهیم درباره‌شان حرف بزنیم. شاید امروز تاریک است.

در این اپیزود، بخشی از رمان ۱۹۸۴ نوشته‌ی جورج اورول را با صدای خودم می‌خوانم. این اپیزود برای من یک تجربه‌ی تازه است. خودم معمولاً کتاب‌ها را خیلی سریع می‌خوانم و تا امروز تجربه‌ی خواندن یک کتاب برای دیگران را نداشته‌ام؛ بنابراین هنوز نمی‌دانم که قرار است این شکل از خواندن را ادامه بدهم یا نه. احتمالاً در همین هفته درباره‌ی ادامه‌ی این مجموعه تصمیم می‌گیرم. اگر این شیوه را دوست داشتید، یا فکر می‌کنید می‌تواند ادامه پیدا کند، خوشحال می‌شوم نظرتان را برایم بنویسید. ۱۹۸۴، نوشته‌ی جورج اورول، روایتی دیس اتوپیایی از جامعه‌ای است که در آن حکومت نه‌تنها رفتار انسان‌ها، بلکه افکار، زبان، خاطرات و حتی حقیقت را هم تحت کنترل خود دارد. داستان وینستون اسمیت و تلاش او برای حفظ بخشی از آزادی و فردیتش، بهانه‌ای است برای فکر کردن به قدرت، نظارت، حقیقت و رابطه‌ی انسان با یک نظام تمامیت‌خواه. این اپیزود صرفاً خواندن بخش اول کتاب است؛ بدون تحلیل و توضیح اضافه، تا خود متن فرصت حرف زدن داشته باشد.

مرزگذاری فقط این نیست که به دیگران «نه» بگوییم. گاهی مسئله از جایی شروع می‌شود که خودمان به زمان، بدن، انرژی، توانایی‌ها و کاری که انجام می‌دهیم احترام نمی‌گذاریم؛ مدام می‌گوییم «چیز خاصی نیست»، خودمان را کوچک می‌کنیم و برای دوست‌داشتنی ماندن، ارزش خودمان را پایین می‌آوریم. اما از آن طرف بوم هم می‌شود افتاد؛ جایی که برای یک کار ساده آن‌قدر شاخ و برگ می‌سازیم که خودمان تبدیل می‌شویم به خاری در چشم دیگران. در این قسمت درباره‌ی مرز سالم حرف می‌زنیم؛ مرزی بین خودکوچک‌بینی و خودبزرگ‌بینی، بین احترام به خود و تحمیل خود به دیگران، و اینکه شاید احترام به خود از جایی شروع شود که بتوانیم خودمان را همان‌قدر که هستیم جدی بگیریم؛ نه کمتر، نه بیشتر.

همه‌مون شنیدیم: «قضاوت نکن.» اما واقعاً می‌شه قضاوت نکرد؟ ما برای فهمیدن آدم‌ها، اتفاق‌ها و حتی خودِ دنیا، مدام در حال قضاوت کردنیم. مسئله شاید خودِ قضاوت نباشه؛ مسئله اینه که بعد از قضاوت‌هامون چه کار می‌کنیم. آیا هر چیزی که درباره یک آدم فکر می‌کنیم، باید تبدیل به واکنش و رفتار بشه؟ در این قسمت از رادیو سلیم، درباره قضاوت حرف می‌زنیم؛ درباره مرزی که بین «فهمیدن» و «حکم دادن» وجود داره و اینکه شاید قرار نیست قضاوت‌هامون رو حذف کنیم، بلکه باید یاد بگیریم باهاشون چه کار کنیم. قضاوت کن، رفیق. اما حواست باشه قضاوتت با تو چه می‌کنه.

گاهی بزرگ شدن، نه شروع کردنِ یک چیز تازه، که دل کندن از چیزی‌ست که سال‌ها برایمان آشنا بوده. از آدم‌ها، از رابطه‌ها، از خانه‌ها، از عادت‌ها و حتی از نسخه‌ای از خودمان که زمانی فکر می‌کردیم قرار است همیشه همان بماند. در این قسمت از رادیو سلیم، درباره‌ی رها کردن حرف می‌زنم، درباره‌ی لحظه‌ای که می‌فهمیم بعضی چیزها دیگر قرار نیست مثل قبل ادامه پیدا کنند، و شاید بزرگ شدن دقیقاً همین باشد: پذیرفتنِ تغییر، حتی وقتی هنوز دلمان برای ماندن تنگ می‌شود. شاید بعضی پایان‌ها شکست نیستند؛ فقط لحظه‌ای هستند که باید از یک جای آشنا بلند شویم و برویم.

اینجا کجاست؟ شاید اولین سؤال بعد از وارد شدن باشه؛ حتی ورود به جهانی که در درون خودِ ماست. این، اولین اپیزود رادیو سلیم است.